Alüminyum’u kim keşfetti? Güç, bilgi ve endüstriyel düzenin siyasal anatomisi Bir maddenin “keşfi” çoğu zaman teknik bir başarı gibi anlatılır; laboratuvarlarda başlayan, kimyasal reaksiyonlarla ilerleyen ve sonunda insanlığın hizmetine sunulan doğrusal bir hikâye. Oysa siyaset bilimi açısından bakıldığında bu tür anlatılar eksiktir. Çünkü her keşif, aynı zamanda iktidarın bilgi üretimi üzerindeki tekelini, kurumların kimleri görünür kıldığını ve hangi aktörlerin tarihe “özne” olarak yazıldığını da belirler. Alüminyumun hikâyesi de tam olarak böyle bir kesişim alanında durur: bilim, sanayi ve devlet gücünün iç içe geçtiği bir tarih. Bilginin siyaseti: Keşif gerçekten kime aittir? Hoş geldiniz! Medikalkolej olarak Alüminyum’u kim keşfetti ile ilgili…

Medikalkolej okuyucularına özel bu yazımızda “Crohn hastalığı düzelir mi” hakkında pratik bilgiler sunuyoruz. Crohn hastalığı düzelir mi? Küresel ve yerel perspektiften gerçekçi bir bakış Crohn hastalığı düzelir mi sorusu, hem yeni tanı alan hastaların hem de uzun süredir bu hastalıkla yaşayanların en çok sorduğu sorulardan biri. Bursa’da yaşayan, masa başı çalışan biri olarak çevremde bu konunun sanıldığından daha sık konuşulduğunu fark ediyorum. Özellikle kronik hastalıklar gündeme geldiğinde insanlar genelde “tamamen geçer mi?” sorusuna odaklanıyor. Ama Crohn hastalığı gibi bağışıklık sistemiyle ilişkili, kronik inflamatuar bir hastalıkta cevap biraz daha katmanlı. Bu yazıda hem Türkiye’de hem de dünyada Crohn hastalığına nasıl yaklaşıldığını,…

Günlük Bir Direnç: Banyo Yapmama Davranışını Ekonomik Bir Mercekten Okumak Bugün Medikalkolej olarak Alzheimer hastası neden banyo yapmak istemiyor üzerine özenle hazırlanmış bir yazıyı paylaşıyoruz. İnsan davranışları çoğu zaman dışarıdan bakıldığında irrasyonel görünür. Özellikle bakım gerektiren sağlık durumlarında bu irrasyonellik daha görünür hale gelir. Alzheimer hastalığı olan bireylerin banyo yapmak istememesi de ilk bakışta basit bir “reddetme” gibi algılanır. Oysa bu davranış, kaynakların sınırlılığı ve seçimlerin sonuçları çerçevesinde düşünüldüğünde oldukça karmaşık bir karar mekanizmasına işaret eder. Her birey, zihinsel kapasitesi ne olursa olsun, zaman, enerji, güvenlik hissi ve konfor gibi sınırlı kaynaklar arasında sürekli seçim yapar. Bu seçimlerin her biri…

Toplumsal Yapılar ve Matematiğin Sessiz Sesi Hayatın karmaşasında, bireyler ve topluluklar arasında sürekli bir etkileşim vardır. İnsan zihni, bu karmaşayı anlamlandırmaya çalışırken çeşitli araçlara başvurur; bazen dil, bazen hikâyeler, bazen de matematik. Düzgün çokgenin iç açısını hesaplamak, ilk bakışta sadece geometrik bir işlem gibi görünse de, sosyolojik bir mercekten bakıldığında, normlar, güç ilişkileri ve kültürel pratiklerle dolu bir metafor haline gelir. Matematiksel kavramlar, toplumsal yapıları anlamak için kullanılabilecek soyut ama anlamlı bir dil sunar. Toplumsal yaşamda, insanlar günlük etkileşimlerinde çoğu zaman görünmez kurallara göre hareket ederler. Düzgün çokgen gibi yapıların düzeni, bu kuralların matematiksel bir yansıması gibi düşünülebilir: her bir…

9. Senfoni Kaç Bölüm? Bir Yapıtın Ötesinde Zihin Haritası Merhaba! 9. Senfoni kaç bölüm hakkında soru işaretleri olanlar için Medikalkolej olarak kapsamlı bir yazı hazırladık. İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken bazen bir müzik eserine bakmak, nörobilim makalelerinden daha açıklayıcı olabiliyor. Özellikle de Beethoven’ın 9. Senfonisi gibi hem kültürel hem de bilişsel olarak yoğun bir yapıt söz konusu olduğunda. Bu eserin “kaç bölüm olduğu” sorusu teknik olarak basit: dört bölümden oluşur. Ancak bu basit bilgi, zihnin müziği nasıl işlediği, duyguların nasıl organize olduğu ve sosyal anlamın nasıl üretildiği gibi daha derin katmanlara açılan bir kapıdır. Bilişsel Psikoloji Perspektifi: Dört Bölümün Zihinsel Haritalanması…

Kelimelerin Gücü ve Hukukun Anlatıya Dönüşmesi Dil, yalnızca iletişimin değil, aynı zamanda hakikatin yeniden üretildiği bir sahadır. Her kelime, bir yargı gibi kurulur; her cümle, bir hüküm gibi yankılanır. Edebiyatın geniş evreninde “tazyik hapsi” gibi hukuki kavramlar, yalnızca birer prosedür değil, aynı zamanda insanın özgürlük, baskı ve zorunlulukla kurduğu ilişkiyi anlatan güçlü metaforlara dönüşür. Bu bağlamda “tazyik hapse hangi mahkeme bakar?” sorusu, yalnızca yargısal bir merak değil; metinlerin, iktidarın ve anlatıların kesişim noktasında duran bir edebi problem olarak da okunabilir. Tazyik hapsi, hukukun dilinde bir yaptırım olarak görünse de edebiyatın aynasında çoğu zaman içsel bir sıkışma, karakterin kendisiyle ve toplumla…